Cảm thấy dễ chịu với việc học như vậy, tôi thường không cảm thấy bất an, lo lắng hay mệt mỏi khi đối diện với việc học. Từ việc tự hoàn thành các bài viết trên trường hay mang sách qua hỏi anh hàng xóm cách giải đề toán, tôi làm theo bản năng. Không ai bảo tôi phải chăm học cả. Họ luôn thấy tôi đi liền với dáng vẻ đang học một cái gì đó. Thầy cô từ đó cũng thấy tôi là một đứa trẻ dễ chịu. Tôi có nhiều thầy cô tốt, và họ đặt nền tảng cho tôi trở thành một người học (tôi cho là) tốt.

Ở các cấp học nào, tôi cũng có những thầy cô tôi yêu quý, và một số thầy cô tôi không ưa thích. Ký ức chọn lọc giúp tôi trân trọng nhóm số một và nhanh chóng bỏ qua nhóm số hai, dù họ có tạo cho tôi một số chướng ngại vật hay cảm xúc khó khăn nhất thời ở giai đoạn làm việc chung. Tôi không đủ bao dung để cảm ơn họ vì đã cho tôi trải nghiệm đủ dư vị cuộc sống, nhưng may thay việc đó lại khiến tôi có gấp đôi sự quý trân quý cho nhóm số một. Bộ não bé xinh này, dù đã tiếp thu nhiều kiến thức và xử lí hàng ngàn thông tin, vẫn còn khắc ghi hình ảnh những thầy cô đã rèn tôi nên người.

Cô giáo rèn chữ ở gần nhà ông ngoại. Mẹ chở tôi đến nhà cô vào mùa hè trước khi nhập học lớp một. Cô dạy tôi viết chữ, nấu cơm cho tôi ăn, cho tôi chơi ở nhà cô đến chiều mẹ tới đón về. Tôi hay bị cô khẽ vào tay khi lén đổi bút qua tay trái, đủ nhẹ để không cảm thấy ấm ức, đủ đau để cảm thấy thà viết tay phải còn hơn.

Cô giáo dạy bồi dưỡng đội tuyển năm lớp năm. Cô là giáo viên chủ nhiệm, cũng là trưởng nhóm dạy đội bồi dưỡng học sinh giỏi tiếng Việt. Gọi là đội nhưng trường tôi chỉ có hai đứa, tôi và một bạn nữ nữa. Tới giờ, tôi chẳng còn nhớ cô đã dạy tôi phải viết gì trong bài. Tôi chỉ nhớ lúc lên cấp hai, về thăm cô, cô bảo hoa nhà cô đầy, cầm một bó đi đi, đừng mua nữa. Trong mắt cô, hai đứa con nít đạp xe qua nhà cô thì lấy đâu ra tiền? Năm lên đại học, chúng tôi, hai đứa mê để tóc dài, đứa đầu sư tử nhuộm xanh, đứa tóc ngang vai nhuộm nâu hạt dẻ, về thăm cô. Không một lời nhận xét về ngoại hình, cô chỉ bảo cả hai đứa hãy ráng sức mà học. Cô thương hai đứa tôi như con gái trong nhà. Năm nào chúng tôi về mà không có nhau, cô luôn hỏi “Ng. bận gì à?”. (Bạn kia cũng tên chữ Ng. Hay ghê).

Cô giáo chủ nhiệm ba năm cấp ba. Năm nhà tôi gặp biến cố, cô không một lần nhìn tôi với ánh mắt thương hại. Sau này xâu chuỗi các sự việc, tôi mới biết cô luôn đứng sau trò chuyện với các thầy cô bộ môn khác, nhờ họ hỗ trợ để tôi không cảm thấy khó khăn trong việc học. Còn một năm rưỡi nữa là thi đại học, họ cứ nhắn nhủ tôi rằng hãy cố lên. Lúc đó tôi thấy mọi việc bình thường đến mức chẳng hiểu sao họ lo sợ tôi sẽ bỏ không thi đại học đến vậy. Trong học bạ hai năm cuối cấp, cô luôn nhận xét tôi là người biết vượt qua hoàn cảnh để tập trung học tập. Cô ơi, em có nghĩ cái gì ngoài việc học đâu!

Các thầy cô ở bậc Đại học và Cao học mở ra cho tôi nhiều cánh cửa và thử thách khác. Lần đầu tiên tôi thực sự trải nghiệm thế nào là tự học. Họ chỉ đưa phương pháp và cách thức. Tôi thử nghiệm và trao đổi. Họ không chỉ giảng về sách vở và kiến thức chuyên ngành, họ cho tôi thấy việc họ bền bỉ và nghiêm túc với nghề đã đưa tới phong cách giảng dạy cuốn hút và bề sâu tri thức đáng kính trọng như thế nào. Thầy tôi giảng rằng “Đừng vì nhận ra việc bắt đầu học ngoại ngữ lúc đã đạt đến tuổi trưởng thành là một hạn chế mà chùn bước. Hãy xem đó là cơ hội để những nhà giáo trẻ như các bạn tiếp tục sống và làm việc, như tôi đang sống và làm việc để phụng sự tri thức”. Giáo sư hướng dẫn đề tài tốt nghiệp của tôi lúc xách cặp ra khỏi lớp không nhắn nhủ gì. Hai từ cuối cùng cô nói trước khi rời cửa lớp là “Work hard!”. Hay thật. Học tới đây rồi mà tôi vẫn nghe lại chính câu giờ tôi đang ra rả với mấy đứa nhỏ ở nhà. Một vòng lặp kỳ diệu.

“Một nghiên cứu phụ, đã xem xét chi tiết 24 trong số 3.000 trẻ em đang được nghiên cứu, những em thành công mặc dù gặp hoàn cảnh khó khăn, đã phát hiện ra điều gì đó đáng chú ý. ... Các cuộc phỏng vấn đã phát hiện bằng chứng mạnh mẽ về một hoặc nhiều người lớn trong cuộc sống của đứa trẻ, người coi trọng và hỗ trợ việc học, hoặc trong gia đình trực tiếp hoặc mở rộng hoặc trong cộng đồng rộng lớn hơn của đứa trẻ.” - (Trích sách Cambridge IELTS 19, Test 3, Passage 3: An inquiry into the existence of the gifted child). Bố tôi luôn nói rằng gia đình tôi “nhìn lên không bằng ai nhưng nhìn xuống không ai bằng mình”. Tuy tôi không có tuổi thơ cùng Cartoon Network hay các buổi tập đàn, trống ở nhà văn hóa thiếu nhi, việc học văn hóa chính quy của tôi luôn được bố mẹ, thầy cô chấp thuận và ủng hộ một cách nhiệt tình. Họ, những người không sinh ra với máy tính hay điện thoại thông minh, không sở hữu bằng cử nhân hay bằng thạc sĩ, vẫn giữ trong tim niềm tin về việc học và sức mạnh của tri thức để chắp cánh cho tôi bay ra khỏi lũy tre già trước cổng. Họ, những người hiếm khi có thời gian đọc sách, chiêm nghiệm về cuộc đời trên trang cá nhân, luôn sống như những ví dụ về chăm chỉ lao động và chân thành yêu thương để tôi hiểu một người tử tế sẽ sống và đối nhân xử thế như thế nào. Họ, dù chưa bao giờ đọc Nghề thầy của Hoàng Đạo Thúy, vẫn luôn có mục đích “đem lũ trẻ con người ta trao cho, mà rèn rũa sao cho nên người, nên người có hiếu, sau này gây được gia đình bền chặt, người dân tốt giúp được nước, người có tâm với thiên-hạ, làm người biết đạo người, sống hợp với lẽ trời đất”.

Tôi biết rằng vạn sự tại thân, nhưng hôm nay, tôi vẫn dành một khoảng thời gian gửi gắm yêu thương tới họ, nhiều người chứ không phải một người, vì thiếu đi một người thì phiên chợ của tôi sẽ vắng đi một mảnh ký ức đẹp đẽ. Cảm ơn bố mẹ và những người thầy cô đã luôn giữ cho con một mái hiên để học, một đôi mắt để tin, và một con đường để đi. Con đã sống tốt và sẽ luôn sống tốt.

Với thói quen cóp nhặt từ vựng như vậy, mỗi lần gặp một từ mới, tôi lại thấy phấn khích. Một từ chỉ bốn đến năm chữ cái mà có thể gói trọn cả tầng cảm xúc.

Xét về mặt âm vị học, cả hai từ trên đều có nguyên âm dài (long vowel /ɔː/, /ɜː/) và phụ âm cuối là âm mũi (nasal consonant /ŋ/, /n/). Âm mũi vang và mềm, tạo cảm giác âm thanh êm và ngân. Nguyên âm dài khiến tôi cảm thấy như cảm xúc được kéo dãn. Một sự trùng hợp thật đẹp.

Cả hai từ trên, khi đọc lên, tôi nghe thấy âm hưởng chờ đợi, như thể cảm xúc ngóng trông đang ngân dài. Không cần dùng nhiều lời giải thích, chỉ cần nói “I’ve been longing for you.”, với sự xuất hiện của từ long, đã có thể diễn tả được cảm giác người nói trông mong người còn lại nhiều đến nhường nào.

Tôi phấn khích trước những con chữ nhỏ nhưng mang ý nghĩa sâu. Mỗi lần học từ mới, tôi cảm phục những người viết lách súc tích, nói năng gãy gọn. Họ biết họ đang dùng từ gì, cho mục đích biểu đạt nào. Việc đó tiết kiệm thời gian cho cả người truyền tải và người tiếp nhận, và vẫn diễn tả được trọn vẹn ý tưởng của tác giả. Không phải ai cũng được sinh ra với khả năng cảm âm tốt và kĩ thuật dùng từ thượng thừa, nhưng nhiều người chơi chữ tốt đều nhờ chăm chỉ mài giũa qua thời gian. Mỗi lần thấy một từ vựng được đặt đúng chỗ, tôi biết đó là thành quả của một quá trình lao động miệt mài và say mê. Vì vậy, khi gặp một từ hay, mắt tôi sáng lên và đầu gật gù khoái chí. Sau này, thậm chí đã hiểu nghĩa và dùng thành thạo rồi, tôi vẫn chưa bao giờ hết phấn khích khi gặp lại hai từ long và yearn mỗi khi dạy hay cần dùng đến.

Không biết đến khi nào cơn phấn khích này sẽ nhạt phai. Nhưng nhờ nó, trong ánh mắt đứa trẻ năm đó lóe lên sự thích thú, dẫn đến sự bền bỉ với tiếng Anh nói riêng và ngôn ngữ nói chung được nhiều năm. Từ ngữ thì đơn giản, nhưng với tôi, chúng luôn đẹp và đáng trân trọng.

Bài viết được ra đời trong khuôn khổ hoạt động #journaling4genz thuộc cộng đồng #W4GZ.